Тәуелдік жалғау (Аффикс притяжательности)

Тәуелдік жалғау (Аффикс притяжательности)
Тәуелдік жалғау меншіктілікті білдіреді, көбіне зат есімге жалғанады.
(Притяжательные окончания обозначают принадлежность, в основном присоединяются к именам существительным). Меншікті зат тәуелдік жалғауында тұрғанда, меншікті заттың иесі ілік жалғауында тұрып, екеуі үнемі бір сөз тіркесін жасайды. (Если объект находится в притяжательной форме, то субъект имеет окончание родительного падежа. Объект и субъект всегда составляют словосочетание).
Мысалы: менің кітаб+ым, сенің кітаб+ың, оның кітаб+ы т.б.
Тәуелдік жалғау
(притяжательные окончания)

Жақ (лицо) Есімдік(местоимение) Жалғаулар (оконч.един.числа)
I Менің –мой -м -ім -ым

II Сенің -твой
Сіздің – ваш /уважит.ф/ -ң -ің -ың -ңіз -ңыз -іңіз -ыңыз

III Оның — его -сі -сы -і -ы

көпше (окончания множественного числа)

I Біздің – наш -міз –мыз –іміз –ымыз
II Сендердің — ваш Сіздердің – ваш -ің -ың  -іңіз -ыңыз

III Олардың — их -сі –сы -і –ы

Біздің, сіздің деген ілік жалғаулы сөздерден кейін келетін сөздердің тәуелдік жалғауы түсіріліп те айтылуы мүмкін. (В словах, находящихся в сочетании с местоимениями в родительном падеже біздің, сіздің, окончания притяжательности могут опускаться).
Мысалы: біздің үй, біздің қала, сіздің мектеп, сіздің мекеме, біздің оқушы т.б.

Тәуелдену мағынасы кейде – нікі – дікі – тікі – жұрнағы арқылы да беріледі. Мұндай жағдайда объект субъекттен бұрын тұрады. (Притяжательность иногда определяется путем присоединения суффиксов — нікі – дікі – тікі — к субъекту. В таких сочетаниях объект находится впереди субъекта).
Мысалы: кітап Асан+дікі – Асан+ның кітаб+ы т.б.

0 голосов

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *